با ورود مسامانان به ایران و وارد شدن تمامی ارزشهای راستین الهی به این مرز و بوم، تار و پود جامعه طبقاتی ساسانی یکباره بهم ریخت و طرحی نو برای زندگی و حیات آدمیان پی ریزی شد. جامعه متفرق ایرانی که نتیجه منطقی اختلافات ادیان جاهلی بوده است با پیام جدیدی که ارتش اسلام از سرزمین رسول خدا (ص) برای آنها به ارمغان آورد به ندای فطرت خداپرستانه انسانی خویش گوش فرا می دهد و پس از مدت کمی جامعه ایرانی به دین جدید روی می آورد.
احتیاج به فضاهای عبادی سیاسی نماز جماعت و جمعه مسلمانان را واداشت تا به ساختن اولین مساجد در ایران اسلامی اقدام کنند. به طور کلی سیر تحول مساجد در ایران از این تاریخ سه طریق زیر را طی می کند:
الف- ساخت مساجد با سبک و اسلوب و شیوه مساجد اولیه مسلمانان در سرزمین عربستان.
ب- تبدیل و تغییر اماکن مذهبی جاهلی و بازسازی آنها (در صورت امکام) به صورت معماری مساجد اسلامی.
ج- شروع حرکت مستقلانه معماری اسلامی.

  
نویسنده : فرزانه (ربابه)دریاباری ; ساعت ۱٢:٠٠ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٩/۱۱/٤