زمان هخامنشیان دورهٔ مستند تاریخ است . و این خود مایهٔ بسی دلتنگی است که سفالهای بسیار کمی از آن زمان بدست آمده و حال آنکه از صنایع دستی دیگر بویژه فلزگری و مجسمه سازی از سنگ محصولات فراوانی پیدا شده است . ظروف سفالی که از تخت جمشید و شوش بدست آمده فقط چند کوزه آب بی لعاب و چند کاسه و بطری و ظرفهای بزرگ انباری است .
ظاهراً این ظرفها فقط برای استفاده کلی بوده است ، نه برای زیبایی ، و تنها یکی از آنها آثاری از لعاب فیروزه ای دارد .

از دو پایتخت بقایای کاشیهای رنگی فراوانی به چنگ آمده است ، اما به گونه ای که در فرمان بنیاد شهر شوش که در بالا به آن اشاره کردیم آمده است آنها را بابلیها ساختند . تنزل پیشه سفالسازی را در این دوره می توان به این امر نسبت داد که سطح زندگی مردم بالا رفته و زر وسیم و مرمر سفید برای ساختن ظرف در خانه شاه به کار برده می شد و در خانه های مردم متوسط ظرفهای مسی و برنجی متداول بود و تنها بیچارگان از فراورده های سفالی استفاده می کردند .
این وضع پیشهٔ سفالگری که فقط ظرف سفالی برای رفع حوائج روزانه ساخته می شد در دورهٔ سلوکیها و شاهنشاهی پارتها ادامه یافت . اما باید به یاد آورد که پارتها لعاب سرب را با رنگهای گوناگون متـداول کردنـد . رشتـهٔ ویژه و نویی که سفالگر پارتی بدان افزود ، فراورده های لعابی تابوت و تابوت های سنگی کنده کاری شده و خاکستران مرده ، و بسیاری از نمونه های کلی بود که در درون آرامگاهها می گذاشتند . بسیاری از ظرفهای مورد استفادهٔ روزانه روی چرخ و صفحهٔ کوزه گری ساخته می شد ، اغلب پیش از لعاب دادن روی آن را کنده کاری می کردند ، پاره ای از آنها را در قالبهای فشرده ای کنده کاری کرده ، پخته و درست می کردند .

همچنین مهره های تزیینی روی آنان زده می شد که تا اندازه ای مانند فن نشان دار کردن ( Terra Sigillata) رومیها بود . پاره ای از فراورده های زیباتر دارای تزییناتی است که بعدها به نام باربوتین ( Barbotine ) شناخته شد و آن فین بود که خمیر نازکی از گل رس از سوراخ کیسه ای با فشار به شکل خطوط و مارپیچ روی ظرف نهاده می شد و همانند کاری است که شیرینی سازان امروز برای ساختن گلهای روی کیک به کار می برند . بسیاری از ظرفها یک رنگ بوده و رنگهای مختلف آن کرم ، زرد ، قهوه ای ، آبی و سبز بود .

، پیشهٔ سفالسازی در زمان ساسانیان گسترش نیافت ( ۲۲۴ ـ ۶۵۰ میلادی ) . کوزه گران همان روش و سبک پارتها را ادامه دادند ولی کار آنها را نمی توان با کار استادان فن فلزکاری زمان ساسانی قیاس کرد . لعاب زمان پارتها در زمان ساسانیان نیز ادامه داشت و آن را روی رویه های برجسته یا کنده کاری شده می زدند . برخی از خمره های انباری یک متری در این زمان ساخته شده که لعاب ندارد . اما با فشار دادن مُهر چوبی روی گل تازه آن را آراسته اند .

  
نویسنده : فرزانه (ربابه)دریاباری ; ساعت ۱:۱۱ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٩/۱۱/٤